# ชีวิตสั้นเหมือนหยาดน้ำค้าง: อุปมา 7 อย่าง เวลาบนสวรรค์ มรณสติ และพระปัจฉิมวาจา อธิบายด้วยภาพ

> ชีวิตมนุษย์สั้นแค่ไหนตามพระสูตร อรกานุสาสนีสูตรให้อุปมา 7 อย่างตั้งแต่หยาดน้ำค้างถึงแม่โคที่จะถูกเชือด อุโปสถสูตรบอกว่าหนึ่งวันในดุสิตเท่ากับ 400 ปีมนุษย์ มรณัสสติสูตรสอนวิธีไม่ประมาท และธาตุวิภังคสูตรให้รักษาสัจจะ ถอดจากคลิป “กรรมไม่ใช่เรื่องล้อเล่น” พร้อมภาพประกอบ

- URL: https://arunsawatdharma.com/articles/life-is-short-dewdrop
- เผยแพร่: 2026-10-24 · ปรับปรุง: 2026-10-24
- เรียบเรียงโดย: อรุณสวัสดิ์ธรรมะ
- ภาษา: ไทย (th-TH)

## คำตอบสั้น

อรกานุสาสนีสูตรเปรียบชีวิตมนุษย์ด้วยอุปมา 7 อย่าง คือหยาดน้ำค้างบนยอดหญ้า ฟองน้ำ รอยไม้ขีดในน้ำ แม่น้ำไหลจากภูเขา ก้อนเขฬะที่ปลายลิ้น ชิ้นเนื้อในกระทะร้อน และแม่โคที่จะถูกเชือด และสรุปว่าผู้อยู่นานก็เพียงร้อยปี อุโปสถสูตรให้มาตราเวลาว่า 50 ปีมนุษย์เป็นหนึ่งวันของชั้นจาตุมหาราชิกา และหนึ่งวันของชั้นดุสิตเท่ากับ 400 ปีมนุษย์ ความสั้นนี้มีไว้ให้ไม่ประมาท ซึ่งเป็นพระปัจฉิมวาจาในมหาปรินิพพานสูตร มรณัสสติสูตรรับรองมรณสติที่ละเอียดถึงชั่วคำข้าวและชั่วลมหายใจว่าไม่ประมาท และธาตุวิภังคสูตรให้ตั้งธรรม 4 ไว้ในใจ คือปัญญา สัจจะ จาคะ สันติ ส่วนกรรมไม่ได้ถูกกำหนดตายตัว เพราะนิพเพธิกสูตรว่าเจตนาคือกรรม และติตถสูตรปฏิเสธความเชื่อว่าทุกอย่างมาจากกรรมเก่า

## สรุปสาระสำคัญ

- อรกานุสาสนีสูตร: ชีวิตมนุษย์น้อยนัก เหมือนหยาดน้ำค้าง ฟองน้ำ รอยไม้ในน้ำ แม่น้ำจากภูเขา ก้อนเขฬะ ชิ้นเนื้อในกระทะร้อน และแม่โคที่จะถูกเชือด ผู้อยู่นานก็เพียงร้อยปี
- อุโปสถสูตร: 50 ปีมนุษย์เป็นหนึ่งวันของชั้นจาตุมหาราชิกา ไล่ขึ้นไปจนถึง 1,600 ปีของชั้นปรนิมมิตวสวัสดี หนึ่งวันในดุสิตเท่ากับ 400 ปีมนุษย์
- มหาปรินิพพานสูตรและธรรมบท: พระปัจฉิมวาจาคือจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อม ความไม่ประมาทเป็นทางถึงอมตะ
- มรณัสสติสูตร: มรณสติที่ทรงรับรองว่าไม่ประมาท คือระลึกได้ละเอียดถึงชั่วเคี้ยวข้าวคำหนึ่ง และชั่วหายใจเข้าออก
- ธาตุวิภังคสูตร: ธรรมที่ควรตั้งไว้ในใจ 4 คือ ไม่ประมาทปัญญา ตามรักษาสัจจะ เพิ่มพูนจาคะ ศึกษาสันติ สัจจะมีที่มาในพระสูตรจริง และกรรมไม่ได้ถูกกำหนดตายตัวตามนิพเพธิกสูตรและติตถสูตร

## วิดีโอต้นทาง

- กรรมไม่ใช่เรื่องล้อเล่น ผู้ใดได้ฟังถือว่ามีบุญมหาศาล: https://www.youtube.com/watch?v=JFWi3za2Frw

## คลิปนี้พูดถึงอะไร

ตอน “กรรมไม่ใช่เรื่องล้อเล่น...ผู้ใดได้ฟังถือว่ามีบุญมหาศาล” เป็นคลิปธรรมะยามเช้าที่ร้อยเรื่องราวหลายเรื่องเข้าด้วยกัน ตั้งแต่อุปมาชีวิตเหมือนหยดน้ำค้างบนยอดหญ้า ความยาวของเวลาบนสวรรค์ที่หนึ่งวันในชั้นดุสิตเท่ากับสี่ร้อยปีมนุษย์ เรื่องเล่าเกี่ยวกับสถานที่โบราณและพระพุทธเจ้าในอดีต ไปจนถึงความสำคัญของสัจจะที่ทำให้คำอธิษฐานสำเร็จ แล้วสรุปว่ากรรมไม่ได้ถูกกำหนดตายตัว เราเลือกทำได้ในปัจจุบัน จึงควรเริ่มวันใหม่ด้วยปัญญาและบุญกุศล

บทความนี้เลือกเฉพาะส่วนที่มีพระสูตรรองรับโดยตรงมาอธิบายด้วยภาพ คืออุปมาชีวิต 7 อย่างในอรกานุสาสนีสูตร มาตราเวลาของสวรรค์ในอุโปสถสูตร วิธีเจริญมรณสติที่ไม่ประมาทในมรณัสสติสูตร พระปัจฉิมวาจาในมหาปรินิพพานสูตร และสัจจะในธาตุวิภังคสูตร ส่วนเรื่องเล่าอื่น ๆ ในคลิปจะระบุไว้ท้ายบทความว่าอยู่นอกพระสูตร เสียงบรรยายฉบับเต็มเปิดฟังได้จากคลิปด้านบน

## ภาพที่ 1: อุปมาชีวิต 7 อย่าง ในอรกานุสาสนีสูตร

![ภาพวาดการ์ดเจ็ดใบมีหมายเลข หยาดน้ำค้างบนยอดหญ้า ฟองน้ำยามฝนตก รอยไม้ขีดในน้ำ แม่น้ำไหลลงจากภูเขา ก้อนเขฬะที่ปลายลิ้น ชิ้นเนื้อในกระทะเหล็กร้อน และแม่โคที่จะถูกเชือด แต่ละใบมีไอคอนประกอบ](https://arunsawatdharma.com/assets/article-media/life-is-short-dewdrop-similes.webp)

*อรกานุสาสนีสูตร: อุปมา 7 อย่างที่ศาสดาอรกะสอนสาวกในยุคที่มนุษย์อายุหกหมื่นปี (ภาพวาดประกอบ)*

อุปมาหยดน้ำค้างที่คลิปเปิดเรื่อง มาจากอรกานุสาสนีสูตร พระพุทธเจ้าตรัสเล่าถึงศาสดาชื่ออรกะในอดีตกาล ที่สอนสาวกว่า “ชีวิตของมนุษย์ทั้งหลายน้อยนัก นิดหน่อย รวดเร็ว มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก” แล้วให้อุปมาเจ็ดอย่าง หยาดน้ำค้างบนยอดหญ้าที่พอพระอาทิตย์ขึ้นก็เหือดแห้ง ฟองน้ำที่เกิดเมื่อฝนตกแล้วแตกทันที รอยไม้ที่ขีดลงในน้ำแล้วกลับเข้าหากันทันที แม่น้ำที่ไหลลงจากภูเขาไม่หยุดแม้ครู่เดียว ก้อนเขฬะที่บุรุษมีกำลังถ่มทิ้งโดยไม่ยาก ชิ้นเนื้อที่ใส่ในกระทะเหล็กร้อนตลอดวันแล้วไหม้ไปโดยเร็ว และแม่โคที่เขานำไปฆ่า ยกเท้าขึ้นคราวใดก็ใกล้ความตายเข้าไปคราวนั้น [1]

จุดที่พระสูตรเน้นอยู่ท้ายเรื่อง พระพุทธเจ้าตรัสว่าสมัยของศาสดาอรกะนั้นมนุษย์มีอายุถึงหกหมื่นปี ท่านยังสอนว่าชีวิตน้อยนัก “ส่วนในบัดนี้ ผู้ใดเป็นอยู่นาน ผู้นั้นเป็นอยู่เพียงร้อยปี น้อยกว่าก็มี เกินกว่าก็มี” แล้วทรงสรุปว่า “กิจใดที่ศาสดาผู้แสวงหาประโยชน์เกื้อกูล ผู้อนุเคราะห์ จะพึงทำแก่สาวกทั้งหลาย กิจนั้นเราทำแล้วแก่เธอทั้งหลาย” ที่เหลือคือหน้าที่ของสาวกที่จะไม่ประมาท [1]

## ภาพที่ 2: หนึ่งวันบนสวรรค์ ยาวเท่ากี่ปีมนุษย์

![ภาพวาดแผนภูมิแท่งบนพื้นหลังท้องฟ้ากลางคืน หกชั้น จาตุมหาราชิกา 1 วันเท่ากับ 50 ปีมนุษย์ อายุ 500 ปีทิพย์ ดาวดึงส์ 100 ปี อายุ 1,000 ปีทิพย์ ยามา 200 ปี ดุสิต 400 ปี นิมมานรดี 800 ปี และปรนิมมิตวสวัสดี 1,600 ปี อายุ 16,000 ปีทิพย์](https://arunsawatdharma.com/assets/article-media/life-is-short-dewdrop-heaven.webp)

*อุโปสถสูตร: มาตราเวลาของสวรรค์ชั้นกามาวจร 6 ชั้น (ภาพวาดประกอบ)*

ตัวเลขที่คลิปยกมาว่าหนึ่งวันบนสวรรค์ชั้นดุสิตเท่ากับสี่ร้อยปีมนุษย์ ตรงกับอุโปสถสูตร พระพุทธเจ้าตรัสอธิบายอานิสงส์ของอุโบสถศีลว่า “50 ปีมนุษย์เป็นคืนหนึ่งวันหนึ่งของเทวดาชั้นจาตุมหาราชิกา” 30 ราตรีเป็นหนึ่งเดือน 12 เดือนเป็นหนึ่งปี และเทวดาชั้นนั้นมีอายุ 500 ปีทิพย์ ชั้นดาวดึงส์หนึ่งวันเท่ากับร้อยปีมนุษย์ ชั้นยามาสองร้อยปี ชั้นดุสิตสี่ร้อยปี ชั้นนิมมานรดีแปดร้อยปี และชั้นปรนิมมิตวสวัสดีหนึ่งพันหกร้อยปี [2]

พระสูตรใช้ตัวเลขเหล่านี้เพื่อบอกว่าการรักษาอุโบสถศีลมีผลมากถึงขนาดนำไปเกิดในชั้นเหล่านั้นได้ แต่สำหรับผู้ฟังบนโลก ภาพแผนภูมิด้านบนให้บทเรียนอีกด้าน ถ้าหนึ่งวันของเทวดาเท่ากับทั้งชีวิตของเราหลายรอบ ชีวิตร้อยปีก็สั้นจนเกือบไม่มีที่ให้ประมาท ซึ่งเป็นข้อสรุปเดียวกับอรกานุสาสนีสูตร [2][1]

## ภาพที่ 3: พระปัจฉิมวาจา

![ภาพวาดยามเย็นใต้ต้นสาละสองต้น มีตะเกียงตั้งอยู่ตรงกลาง ด้านบนมีแผ่นข้อความ สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา พวกเธอจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด และป้าย พระปัจฉิมวาจาของพระตถาคต ใต้ต้นสาละคู่](https://arunsawatdharma.com/assets/article-media/life-is-short-dewdrop-lastwords.webp)

*มหาปรินิพพานสูตร: พระดำรัสสุดท้ายก่อนปรินิพพาน (ภาพวาดประกอบ)*

ถ้าถามว่าคำสอนเรื่องความไม่ประมาทสำคัญแค่ไหน คำตอบคือเป็นพระดำรัสสุดท้าย มหาปรินิพพานสูตรบันทึกว่าก่อนปรินิพพาน พระพุทธเจ้าตรัสเตือนภิกษุทั้งหลายว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เราขอเตือนพวกเธอว่า สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา พวกเธอจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด” นี้เป็นพระปัจฉิมวาจาของพระตถาคต [3]

ธรรมบทขยายความว่าทำไมความไม่ประมาทจึงถูกยกไว้สูงสุด “ความไม่ประมาทเป็นทางเครื่องถึงอมตนิพพาน ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย ชนผู้ไม่ประมาทย่อมไม่ตาย ชนเหล่าใดประมาทแล้ว ย่อมเป็นเหมือนคนตายแล้ว” ความสั้นของชีวิตในอุปมาทั้งเจ็ดจึงไม่ได้มีไว้ให้หดหู่ แต่มีไว้ให้ตื่น [4]

## ภาพที่ 4: มรณสติแบบที่พระพุทธเจ้าทรงรับรองว่าไม่ประมาท

![ภาพวาดเปรียบเทียบสองช่อง ช่องซ้าย แบบที่ยังประมาท เราพึงเป็นอยู่ได้อีกวันหนึ่งคืนหนึ่ง เราพึงเป็นอยู่ได้ตลอดวัน ชั่วเวลาฉันอาหารมื้อหนึ่ง ช่องขวา แบบที่ไม่ประมาท ชั่วขณะเคี้ยวข้าวคำหนึ่งกลืนกิน ชั่วขณะหายใจเข้าแล้วหายใจออก ด้านล่างมีภาพชามข้าวและสัญลักษณ์ลมหายใจ](https://arunsawatdharma.com/assets/article-media/life-is-short-dewdrop-breath.webp)

*มรณัสสติสูตรที่ 1: ภิกษุหกรูปตอบต่างกัน พระพุทธเจ้าทรงรับรองเพียงสองรูปสุดท้าย (ภาพวาดประกอบ)*

รู้ว่าชีวิตสั้นแล้วจะทำอย่างไร มรณัสสติสูตรที่ 1 ให้วิธีที่วัดผลได้ พระพุทธเจ้าตรัสถามภิกษุว่าเจริญมรณสติกันอย่างไร รูปหนึ่งตอบว่าคิดว่าเราพึงเป็นอยู่ได้อีกคืนหนึ่งวันหนึ่ง รูปหนึ่งว่าตลอดวัน รูปหนึ่งว่าชั่วเวลาฉันอาหารมื้อหนึ่ง รูปหนึ่งว่าชั่วเวลาเคี้ยวข้าวสี่ห้าคำ รูปหนึ่งว่า “ชั่วขณะเคี้ยวข้าวคำหนึ่งกลืนกิน” และรูปสุดท้ายว่า “ชั่วขณะหายใจเข้าแล้วหายใจออก หรือหายใจออกแล้วหายใจเข้า” [5]

พระพุทธเจ้าตรัสว่าสี่รูปแรก “ยังเป็นผู้ประมาทอยู่” และทรงรับรองเฉพาะสองรูปสุดท้ายว่า “เป็นผู้ไม่ประมาท เจริญมรณสติอย่างแรงกล้าเพื่อความสิ้นอาสวะ” ความไม่ประมาทในพระสูตรจึงไม่ใช่ความกังวลเรื่องความตาย แต่คือการระลึกได้ละเอียดถึงระดับคำข้าวและลมหายใจ ซึ่งทำได้ระหว่างกินข้าวเช้าทุกวัน [5]

## ภาพที่ 5: สัจจะ และธรรมที่ควรตั้งไว้ในใจ 4 ประการ

![ภาพวาดการ์ดสีเขียวเข้มสี่ใบมีหมายเลขทอง ปัญญา ไม่พึงประมาทปัญญา สัจจะ พึงตามรักษาสัจจะ จาคะ พึงเพิ่มพูนจาคะ สันติ พึงศึกษาสันติ](https://arunsawatdharma.com/assets/article-media/life-is-short-dewdrop-four.webp)

*ธาตุวิภังคสูตร: อธิษฐานธรรม 4 ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่ปุกกุสาติ (ภาพวาดประกอบ)*

คลิปกล่าวว่าสัจจะเป็นรากแก้วที่ทำให้คำอธิษฐานสำเร็จ คำว่า “อธิษฐาน” ในพระสูตรไม่ได้แปลว่าการขอพร แต่หมายถึงธรรมที่ตั้งไว้ในใจอย่างมั่นคง ในธาตุวิภังคสูตร พระพุทธเจ้าตรัสแก่ปุกกุสาติกุลบุตรว่า “คนเรานี้มีธรรมที่ควรตั้งไว้ในใจ 4 ประการ” คือ ไม่พึงประมาทปัญญา พึงตามรักษาสัจจะ พึงเพิ่มพูนจาคะ และพึงศึกษาสันติ สัจจะจึงเป็นหนึ่งในสี่รากที่พระสูตรให้รักษาไว้จริง [6]

พระสูตรอธิบายสัจจะในที่นี้ว่า สิ่งใดมีความไม่เป็นที่หลอกลวงเป็นธรรมดา สิ่งนั้นจริง คือพระนิพพาน และอธิบายว่าสิ่งที่หลอกลวงคือสิ่งที่ไม่เที่ยง การรักษาสัจจะในความหมายลึกจึงคือการไม่ยึดสิ่งที่ไม่เที่ยงว่าเป็นที่พึ่ง ซึ่งโยงกลับไปที่อุปมาหยดน้ำค้างในภาพแรก สำหรับคนทั่วไป การรักษาคำพูดและความตั้งใจที่ให้ไว้เป็นขั้นเริ่มต้นของสัจจะข้อนี้ [6]

## กรรมไม่ได้ถูกกำหนดตายตัว

ข้อสรุปของคลิปที่ว่ากรรมไม่ได้ถูกกำหนดตายตัว และเราเลือกทำได้ในปัจจุบัน มีพระสูตรรองรับชัด นิพเพธิกสูตรกล่าวว่าเจตนาคือกรรม และกรรมมีความดับ มีข้อปฏิบัติให้ถึงความดับคืออริยมรรคมีองค์ 8 ส่วนติตถสูตรระบุว่าความเชื่อที่ว่าทุกอย่างมีกรรมที่ทำไว้แต่ก่อนเป็นเหตุ เป็นลัทธิที่พระพุทธเจ้าทรงปฏิเสธ เพราะถ้าเชื่ออย่างนั้น ความพยายามว่ากิจนี้ควรทำ กิจนี้ไม่ควรทำ ย่อมมีไม่ได้ [7][8]

เมื่อรวมกับความสั้นของชีวิต ข้อสรุปจึงชัด เวลามีน้อย และการกระทำในเวลาที่มีน้อยนั้นเป็นของเราจริง ธรรมบทจึงกล่าวว่า “หากว่าบุรุษพึงทำบุญไซร้ พึงทำบุญนั้นบ่อย ๆ พึงทำความพอใจในบุญนั้น เพราะการสั่งสมบุญนำสุขมาให้” [10]

## เริ่มวันใหม่อย่างไม่ประมาท ทำอย่างไร

คลิปถามท้ายตอนว่าเมื่อเห็นความยิ่งใหญ่ของกาลเวลาแล้ว ชีวิตที่เหลือมีค่าเท่าสิ่งใด พระสูตรให้วิธีตอบด้วยการกระทำมากกว่าคำพูด

1. ตอนกินข้าวเช้า ลองระลึกตามมรณัสสติสูตรว่าชีวิตอาจมีเพียงชั่วคำข้าวนี้ ไม่ต้องกลัว แค่รู้
2. ตั้งสติที่ลมหายใจเข้าออกสักช่วงหนึ่งของวัน นี่คือมรณสติระดับที่พระพุทธเจ้าทรงรับรอง
3. พิจารณาฐานะ 5 ตามฐานสูตร ว่าเรามีความแก่ เจ็บ ตาย พลัดพรากเป็นธรรมดา และมีกรรมเป็นของตน
4. รักษาสัจจะหนึ่งอย่างในวันนี้ เช่น คำที่รับปากไว้ หรือศีลข้อที่ตั้งใจไว้ ตามธาตุวิภังคสูตร
5. ทำบุญเล็ก ๆ ที่ทำได้ทันที แล้วทำซ้ำพรุ่งนี้ เพราะชีวิตสั้นเหมือนหยาดน้ำค้าง แต่บุญที่สั่งสมไม่หายไปไหน

อ้างอิง: [5][9][6][10]

> **ส่วนที่อยู่นอกพระสูตร** เรื่องเล่าในคลิปเกี่ยวกับสถานที่โบราณที่มีอายุสามหมื่นปี พระสรีระของพระกัสสปพุทธเจ้าในป่าหิมพานต์ที่รอพระศรีอาริยเมตไตรย และคำว่า “ฟังแล้วชะตาจะเปลี่ยน” เป็นตำนานและภาษาชวนฟังที่ไม่พบในพระสูตรที่อ้างในบทความนี้ ส่วนที่พระสูตรยืนยันคืออุปมาชีวิต 7 อย่าง มาตราเวลาของสวรรค์ มรณสติ พระปัจฉิมวาจา และอธิษฐานธรรม 4 [1][2][5][3][6]

## คำถามที่พบบ่อย

### พระพุทธเจ้าเปรียบชีวิตมนุษย์กับอะไรบ้าง

อรกานุสาสนีสูตรให้อุปมา 7 อย่าง คือหยาดน้ำค้างบนยอดหญ้า ฟองน้ำยามฝนตก รอยไม้ขีดในน้ำ แม่น้ำไหลลงจากภูเขา ก้อนเขฬะที่ปลายลิ้น ชิ้นเนื้อในกระทะเหล็กร้อน และแม่โคที่เขานำไปฆ่า [1]

### หนึ่งวันบนสวรรค์เท่ากับกี่ปีมนุษย์

อุโปสถสูตรกล่าวว่า 50 ปีมนุษย์เป็นหนึ่งวันของชั้นจาตุมหาราชิกา 100 ปีของดาวดึงส์ 200 ปีของยามา 400 ปีของดุสิต 800 ปีของนิมมานรดี และ 1,600 ปีของปรนิมมิตวสวัสดี [2]

### พระปัจฉิมวาจาของพระพุทธเจ้าคืออะไร

มหาปรินิพพานสูตรบันทึกว่า สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา พวกเธอจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด [3]

### เจริญมรณสติอย่างไรจึงไม่ประมาท

มรณัสสติสูตรที่ 1 ระบุว่าผู้ระลึกว่าอาจมีชีวิตอยู่เพียงชั่วเคี้ยวข้าวคำหนึ่งกลืนกิน หรือชั่วหายใจเข้าแล้วหายใจออก พระพุทธเจ้าทรงรับรองว่าเป็นผู้ไม่ประมาท ส่วนผู้ที่คิดว่าจะอยู่ได้อีกวันหนึ่งหรือมื้ออาหารหนึ่ง ยังจัดว่าประมาทอยู่ [5]

### สัจจะสำคัญอย่างไรในพระสูตร

ธาตุวิภังคสูตรกล่าวว่าคนเรามีธรรมที่ควรตั้งไว้ในใจ 4 ประการ คือ ไม่พึงประมาทปัญญา พึงตามรักษาสัจจะ พึงเพิ่มพูนจาคะ พึงศึกษาสันติ สัจจะจึงเป็นหนึ่งในธรรมที่พระสูตรให้รักษาไว้ในใจอย่างมั่นคง [6]

## แหล่งอ้างอิง

1. [อรกานุสาสนีสูตร อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 23 ข้อ 71)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=23&item=71) — อุปมาชีวิต 7 อย่าง ตั้งแต่หยาดน้ำค้างบนยอดหญ้าถึงแม่โคที่จะถูกเชือด
2. [อุโปสถสูตร อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 20 ข้อ 510)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=20&item=510) — 50 ปีมนุษย์เป็นคืนหนึ่งวันหนึ่งของเทวดาชั้นจาตุมหาราชิกา ไปจนถึง 1,600 ปีของชั้นปรนิมมิตวสวัสดี
3. [มหาปรินิพพานสูตร ทีฆนิกาย มหาวรรค (ปัจฉิมวาจา) (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 10 ข้อ 143)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=10&item=143) — “สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา พวกเธอจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด”
4. [ธรรมบท อัปปมาทวรรค (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 25 ข้อ 12)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=25&item=12) — ความไม่ประมาทเป็นทางเครื่องถึงอมตนิพพาน ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย
5. [มรณัสสติสูตรที่ 1 อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 22 ข้อ 290)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=22&item=290) — เจริญมรณสติชั่วขณะเคี้ยวข้าวคำหนึ่ง และชั่วขณะหายใจเข้าออก จึงชื่อว่าไม่ประมาท
6. [ธาตุวิภังคสูตร มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 14 ข้อ 678)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=14&item=678) — ธรรมที่ควรตั้งไว้ในใจ 4: ไม่ประมาทปัญญา ตามรักษาสัจจะ เพิ่มพูนจาคะ ศึกษาสันติ
7. [นิพเพธิกสูตร อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 22 ข้อ 334)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=22&item=334) — เรากล่าวเจตนาว่าเป็นกรรม; วิบากของกรรม 3 กาล; ความดับแห่งกรรม และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับกรรม
8. [ติตถสูตร อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 20 ข้อ 501)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=20&item=501) — ลัทธิ 3 ที่พระพุทธเจ้าทรงปฏิเสธ รวมทั้งลัทธิว่าทุกอย่างมีกรรมที่ทำไว้แต่ก่อนเป็นเหตุ
9. [ฐานสูตร อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 22 ข้อ 57)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=22&item=57) — ฐานะ 5 ที่ควรพิจารณาเนือง ๆ และ “เรามีกรรมเป็นของตน เป็นทายาทแห่งกรรม”
10. [ธรรมบท ปาปวรรค (พระไตรปิฎกฉบับหลวง เล่ม 25 ข้อ 19)](https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=25&item=19) — หากว่าบุรุษพึงทำบุญไซร้ พึงทำบุญนั้นบ่อย ๆ เพราะการสั่งสมบุญนำสุขมาให้